عشاق فلسفه مشهور است ، استادان حكمت اشراق بر آن شروح و حواشى به عربى - و فارسى نگاشته‌اند « 1 » ، مشهورترين تعليقات كتاب حاشيهء صدر المتالهين شيرازى است ، كه در كنار صفحات آن چاپ شده ، مصنّف در مقدّمهء شرح بجاى نام ماتن شهاب الدين ( ابو الفتوح يحيى بن حبش ) سهروردى مقتول ( 549 - 587 ) نام شهاب الدين سهروردىّ عارف معروف ( ابو حفص عمر بن محمد ) نوشته ، و اين اشتباه از بىاعتنائى بمطالب تاريخىّ ، و از عجله و شتاب در تصنيف كتاب ناشى شده ، ولى در مطالب فلسفى به خوبى تحقيق كرده ، در مباحث خير و شرّ بر مسألهء الشرور اعدام ، - كه بديهىّ پنداشته‌اند اقامهء برهان نموده « 2 » مطالب و تدقيقاتى دارد كه ذكر آنها مناسب مقام نيست . شرح حكمة الاشراق را مصنّف بجمال الدين « 3 » على بن محمد الدستجردانى اهداء نموده ، دستجردانىّ را عموما بلقب مىخوانند ، و از نام او جز در مقدّمهء شرح حكمة الاشراق نشانى نيافتم ، دستجردانى را نخستين بار در حوادث سال 683 مىيابيم - كه در اين وقت ناظر اوقاف عراق بوده ، و در بغداد مردم بر وى شوريده‌اند پس ازين دستجردانى در مدّت سلطنت بايد و ( سال 694 ) شش ماه بمسند وزارت نشست ، و بعد از كشته شدن بايد و چندى معزول گرديده دوباره در سال 695 دو ماه وزير ارغون شد « 4 » ، و در آخر همين سال بقتل رسيد « 5 » .

--> ( 1 ) - نگاه كنيد بكشف الظنون ج : 1 ص 450 . ( 2 ) - شرح حكمة الاشراق ص 149 . ( 3 ) - دستجردانى را معاصرين او همه جا بلقب جمال الدين ياد مىكنند لهذا ظاهرا خوند مير كه او را در دستور الوزراء ( چاپ طهران ص 313 ) كمال الدين خوانده اشتباه كرده است . ( 4 ) - نگاه كنيد بوصاف الحضرة ج : 3 ص 331 - و الحوادث الجامعه چاپ بغداد 1351 ص 442 - 490 . - و تاريخ گزيده چاپ عكسى ص 591 - 592 . ( 5 ) - ظاهرا روز آخر ذى الحجه ، و به همين سبب صاحب الحوادث الجامعه قتل او را بسال 696 پنداشته است .